fa تفاوت جنسی در شــاخص‌های آناتومی سطحی قشر جزیره در مغز افراد طبیعی مقاله پژوهشی Original Research Article خلاصه سابقه و هدف : مطالعات محدود و متناقضی در زمینه‌ی تفاوت جنسی در شاخص های آناتومی سطحی مغز انسان (مساحت و ضخامت قشر مغز) صورت گرفته است. هدف از این مطالعه تعیین تفاوت‌های جنسی در شاخص های آناتومی سطحی قشر جزیره در نیم‌کره‌ی چپ مغز افراد سالم و راست دست می‌باشد. مواد و روش‌ها: این مطالعه‌ی توصیفی مقطعی بر روی 72 مغز اتوپسی شده‌ی متعلق به افراد راست دستی انجام شد که به علل غیرمغزی فوت کرده بودند. مغز افراد در کمتر از 24 ساعت پس از مرگ از درون جمجمه خارج و در محلول فرمالین 4 درصد تثبیت شد. نیم‌کره‌ی راست هر مغز برای مطالعات نوروپاتولوژیک و تأیید سلامت مغز و نیم‌کره‌ی چپ جهت بررسی های استریولوژیک استفاده شد. محاسبه‌ی مساحت و ضخامت قشر جزیره از روی تصاویر برش‌های کرونال و سریال 5 میلی متری نیم‌کره‌ی چپ هر مغز، به کمک درجه‌ی خطی و نقطه ای و با روش بدون تورش استریولوژیک انجام گرفت. نتایج با آزمون تی مستقل تحلیل شد. یافته‌ها: در مجموع مغز 38 مرد و 34 زن بررسی شد. محدوده‌ی سنی مردان 58 تا 84 سال (5/7  3/69 سال) و زنان 61 تا 83 سال (5/5  2/67 سال) بود. مساحت بیرونی قشر جزیره در مردان 6/4  1/23 سانتی‌متر مربع و در زنان 6/3  3/20 سانتی‌متر مربع بود (007/0 =P ). مساحت درونی قشر جزیره در مردان 6/5  2/21 سانتی‌متر مربع و در زنان 2/3  3/18 سانتی‌متر مربع بود (008/0 = P). مساحت متوسط قشر جزیره در مردان 5/5  6/21 سانتی‌متر مربع و در زنان 3/3  3/19 سانتی‌متر مربع بود (03/0 = P). ضخامت قشر جزیره در مردان 8/0  2/3 میلی‌متر و در زنان 4/0  3 میلی ‌متر بود که از نظر آماری معنی دار نبود. درصد کاهش مساحت های بیرونی، درونی و متوسط ضخامت قشر جزیره در زنان نسبت به مردان به ترتیب 9/11، 9/13 ، 6/10 و 4/4 درصد ‌بود. نتیجه‌گیری و توصیه‌ها: مساحت های بیرونی، درونی و متوسط قشر جزیره‌ در نیم‌کره‌ی چپ مغز مردان سالم و راست دست بیشتر از زنان است. با این حال، ضخامت قشر جزیره‌ی نیم‌کره‌ی چپ در دو جنس مشابه است. علت این تشابه حجیم تر بودن قشر جزیره نزد مردان است. هر چند اهمیت عمل‌کردی این تفاوت‌ها و شباهت‌های جنسی هنوز مشخص نشده است، ولی توصیه می‌شود هنگام مطالعات مورفومتریک روی مغز افراد سالم به تفاوت‌ها و شباهت‌های طبیعی بین دو جنس توجه شود. واژگان های کلیدی : تفاوت جنسی، قشر جزیره، مساحت، ضخامت قشر، استریولوژی واژگان های کلیدی : تفاوت جنسی، قشر جزیره، مساحت، ضخامت قشر، استریولوژی 9 15 http://journal.zums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-114&slc_lang=fa&sid=1 حسین حقیر 520031947532846002141 520031947532846002141 Yes پرویز مهرآئین 520031947532846002142 520031947532846002142 No